Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
12 / 7 / 2026

Πολύ συζητιέται η τεχνητή νοημοσύνη τελευταία. Είναι της μόδας. Σε λίγο θα την ξεχάσουν. Όχι πως θα εξαφανιστεί· δεν θα εξαφανιστεί. Αλλά δεν θα της δίνουν και τόση σημασία. Θα είναι εκείνο που πραγματικά είναι: ένα εργαλείο.

Κάποιοι είναι φανατικά υπέρ της.

Κάποιοι είναι φανατικά εναντίον της.

Κάποιοι είναι σκεπτικοί με το θέμα.

Προσωπικά, δεν ανήκω σε καμία από αυτές τις κατηγορίες. Ίσως να είμαι απλώς στην κατηγορία των παρατηρητών. Και, για να είμαι ειλικρινής, δεν είχα ενθουσιαστεί και τόσο με την ΤΝ. Εντάξει, όταν ασχολείσαι με την ηλεκτρονική τεχνολογία τόσα χρόνια κάθε μέρα, τι να σε εντυπωσιάσει από την ΤΝ; Και ούτε έτρεξα αμέσως να αρχίσω να τη δοκιμάζω. Για παράδειγμα, ακόμα δεν έχω κάνει κουβέντα με το ChatGPT.

Ωστόσο, τελευταία έχω διαπιστώσει ένα πολύ καλό πράγμα: η ΤΝ είναι πολύ χρήσιμη.

Κατά πρώτον, υπάρχουν προγράμματα που χρησιμοποιούν ΤΝ τα οποία κάνουν πράγματα που άλλα προγράμματα δεν μπορούν. Όπως το UpscaleLens που μεγαλώνει τις εικόνες πραγματικά, χωρίς να θολώνουν. Βέβαια, θα μου πεις: απλώς αυτό τώρα το λένε ΤΝ γιατί είναι «πιασάρικο»... Εντάξει, όμως το κάνει βάσει μιας κάποιας τεχνολογίας που δεν υπήρχε παλιότερα – ή δεν την είχαν αναπτύξει τόσο. (Γιατί, κατά βάση, είναι θέμα προγραμματισμού.)

Κατά δεύτερον, η ΤΝ του Google μού έχει φανεί ΠΑΡΑ πολύ χρήσιμη αυτούς τους μήνες για διάφορα θέματα. Αντί να κάθομαι να ψάχνω μες στα αποτελέσματα μιας αναζήτησης, η ΤΝ μού λέει το ρεζουμέ, και μπορείς να τη ρωτήσεις κιόλας και να σου απαντήσει, αν θες περισσότερες εξηγήσεις ή λεπτομέρειες. Αυτό είναι καλό, γιατί σε γλιτώνει χρόνο.

Αλλά εκείνο που πρέπει να θυμάσαι είναι το εξής: η ΤΝ του Google απλώς διαβάζει τα αποτελέσματα και λέει μια περίληψη. Αυτό σημαίνει πως αν τα αποτελέσματα είναι παραπλανητικά, το ίδιο θα είναι και η περίληψη της ΤΝ. Δηλαδή, σκέψου και λίγο. Μην παίρνεις τα πάντα γουρούνι-στο-σακί. Μπορεί κάτι να μην είναι και 100% σωστό.

Μάλιστα, έτυχε σε μια περίπτωση να λάβω μια απάντηση που ήξερα ότι εν μέρει δεν ήταν σωστή, και το έγραψα αυτό στην ΤΝ· και μου απάντησε «Έχετε δίκιο» και το έψαξε πάλι και άλλαξε τα δεδομένα!

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είσαι κι εσύ λιγάκι προσεχτικός. Και να θυμάσαι: δεν είναι άνθρωπος, ούτε είναι κάποιο ρομπότ πραγματικά έξυπνο σαν από το Star Wars. Είναι απλώς ένα πρόγραμμα, ένα LLM, που επεξεργάζεται δεδομένα και βρίσκει patterns.

Σε κάποια φάση, το ρώτησα αν πιστεύει στην ύπαρξη δαιμόνων ή κακοποιών πνευμάτων, και μου απάντησε ότι εξαρτάται από τις πεποιθήσεις των ανθρώπων και τα λοιπά και τα λοιπά. Αλλά εγώ επέμεινα· το ρώτησα: «Εσύ τι πιστεύεις, όμως;» Και μου απάντησε: «Εγώ δεν πιστεύω τίποτα, είμαι απλώς μια ΤΝ, επεξεργάζομαι δεδομένα.»

Βλέπεις; Ακόμα κι αυτό ξέρει τι είναι. Δεν έχει αυταπάτες.

 

 

Επίσης . . .

Γιατί Δεν μας Αρέσει η Παράδοσή μας;


Οι συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα, έχουν αρκετές φορές κατηγορηθεί από διάφορους ότι δεν τους αρέσει η ελληνική παράδοση, ότι δεν τη χρησιμοποιούν μέσα στις ιστορίες τους αλλά χρησιμοποιούν την «ξένη» παράδοση.

Ή, μάλλον, αυτό είναι αρκετά γενικό· δεν ισχύει για όλους τους συγγραφείς φαντασίας στην Ελλάδα. Υπάρχουν και ορισμένοι που, φανατικά μάλιστα, γράφουν ιστορίες με έντονη βάση στην ελληνική παράδοση. Αλλά το κάνουν μόνο ορισμένοι, και καλό είναι αφού τους αρέσει. Όμως δεν το κάνουν όλοι, και όσοι δεν το κάνουν έχουν συχνά μπει στο στόχαστρο. Έχουν ακουστεί διάφορα άσχημα λόγια, ότι δεν είναι «αρκετά ελληνικά» αυτά που γράφουν, ότι «δεν τους αρέσει η Ελλάδα», ότι «είναι ξενόφερτη η θεματολογία τους», και παρόμοια μαργαριτάρια.

Κάποιοι φαίνεται να νομίζουν ότι, αν είσαι Έλληνας, πρέπει συνέχεια να γράφεις για τον Δία και τον Ηρακλή, για την Ελληνική Επανάσταση, ή για την καταστροφή της Σμύρνης· για τη Χούντα, για τον Εμφύλιο, ή για την Αντίσταση. Οτιδήποτε άλλο απαγορεύεται! Αν είσαι Έλληνας. Αν είσαι ξένος, εντάξει, όλα καλά· γράψε ό,τι γουστάρεις, βρε αδελφέ. Αλλά, αν είσαι Έλληνας, πρέπει να έχεις περιορισμένη θεματολογία. Για κάποιο μυστηριώδη λόγο.

Αυτό, βέβαια, πάει κόντρα στη νοοτροπία της φανταστικής λογοτεχνίας που – όπως το βλέπω εγώ, τουλάχιστον – είναι να εξερευνάς συνεχώς καινούργια πράγματα και καινούργιες ιδέες.

Εννοείται πως είναι προκατειλημμένο και κακόηθες να κατηγορεί κανείς τους συγγραφείς φαντασίας ότι αυτά που γράφουν «δεν είναι αρκετά ελληνικά», όμως κανείς δεν φαίνεται να αναρωτιέται γιατί αυτοί οι συγγραφείς δεν χρησιμοποιούν την ελληνική παράδοση στη λογοτεχνία τους.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Ιουλίου (21/7)


αμφιλεγόμενα κινούμενα σχέδια, και The New Northland (του Louis Pope Gratacap – 1915), και Jasmine Becket-Griffith & David Van Gough (παραμυθένια, νεκροσουρεαλιστική τέχνη), και ελληνικοί μύθοι σε ταινίες, και The Cube (του Jim Henson – 1969), και η λεηλασία της επιστημονικής φαντασίας (από τους σύγχρονους τεχνολογικούς γίγαντες), και The Cosmic Dope (φιλμ ΕΦ μικρού μήκους), και Δαιμονικά, Χίμαιρες, & το Γκροτέσκο στη Γαλλική Γοτθική Γλυπτική, και το Ατελιέ Heinrichs & Bachmann (εξώφυλλα για βιβλία φαντασίας: ’60–’80), και Clifford D. Simak (μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας), και Bob Peak (τέχνη από την ταινία Excalibur), και Sweets to the Sweet (ο Robert Bloch στην οθόνη), και Richard Powers (ψυχεδελικοσουρεαλιστική τέχνη εξώφυλλων φαντασίας), και: ακόμα περισσότερα στο LinX...

 

Η Πολιτική της Φανταστικής Λογοτεχνίας


Η φανταστική λογοτεχνία είναι γεμάτη μονάρχες, ευγενείς, και αριστοκρατία. Το ίδιο (παραδόξως;) ισχύει και για την επιστημονική φαντασία (ή, μήπως, θα έπρεπε απλά να την πούμε φαντασία στο διάστημα;), όπως στο Dune του Herbert, ή, για ένα ακόμα πιο παλιό παράδειγμα, όπως στο Princess of Mars και τις συνέχειές του, του Burroughs. Σε όλα αυτά τα βιβλία έχουμε βασιλιάδες και βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, και κάθε είδους τρελό ή ηρωικό αριστοκράτη.

Πολλοί έχουν – εύλογα, ίσως – αναρωτηθεί γιατί. Γιατί, βρε παιδιά, τόση αριστοκρατία στη φανταστική λογοτεχνία; Γιατί ένα τέτοιο ξεπερασμένο πολιτικό σύστημα;

Για το Dune, συγκεκριμένα, είχα διαβάσει κάποιον να σχολιάζει ότι η κοινωνία του είναι «οπισθοδρομική». Και ίσως όντως να είναι... Δηλαδή, αναλογιστείτε: αυτοί οι άνθρωποι ταξιδεύουν στο διάστημα, αλλά ακόμα έχουν δούκες και βαρόνους; Δεν έχουν αντιληφτεί την έννοια της δημοκρατίας; Μαλάκες είναι;

Δε νομίζω, όμως, ότι όσοι σκέφτονται έτσι σκέφτονται σωστά ακριβώς. Η φανταστική λογοτεχνία (περιλαμβάνοντας και αυτή που είναι στο διάστημα, ή σε άλλους πλανήτες) δεν υποτίθεται ότι είναι για να σχολιάσει την κοινωνία, ή για να μεταδώσει κοινωνικές ή πολιτικές αξίες. Ανέκαθεν ο σκοπός της φανταστικής λογοτεχνίας ήταν να μας κάνει να βιώσουμε συναρπαστικές περιπέτειες σε μαγευτικούς κόσμους.

Και δεν μπορείς να το κάνεις αυτό με δημοκρατικό πολίτευμα, ρε άνθρωπε; Γιατί;

[Συνέχισε να διαβάζεις]